Το «ΔΙΑΖΩΜΑ» ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του πρώην Υπουργού Πολιτισμού Σταύρου Μπένου και με την καθοριστική συμμετοχή τριών «οικογενειών», οι οποίες αποτελούν τα συστατικά του στοιχεία: της αρχαιολογικής κοινότητας, αρχαιολόγων, αναστηλωτών, συντηρητών κ.ά., των καλλιτεχνών και διανοουμένων της χώρας και των τοπικών κοινωνιών, δημάρχων, περιφερειαρχών και ενεργών πολιτών.

Το Σωματείο γεννήθηκε μέσα από τις αρχές του Συντάγματος της Ελλάδας και ειδικότερα από το άρθρο 24 παρ. 1, σύμφωνα με το οποίο «η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός». Η συνταγματική αυτή επιταγή αποτελεί το θεμέλιο της αποστολής του ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ και εκφράζει την πεποίθησή του ότι η προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της Πολιτείας, αλλά υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.

Από την ίδρυσή του, το Σωματείο συνεργάζεται στενά με το Υπουργείο Πολιτισμού και με όλους τους θεσμικούς και κοινωνικούς φορείς, με στόχο την προστασία, την ανάδειξη και την επανένταξη των μνημείων στη ζωή της κοινωνίας. Πιστεύουμε ότι τα μνημεία της φύσης και του πολιτισμού αποτελούν το μεγαλύτερο περιουσιακό στοιχείο της χώρας και ότι η πολιτιστική κληρονομιά, ως κοινό αγαθό, μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός κοινωνικής συνοχής, δημιουργικότητας και βιώσιμης ανάπτυξης.